เข้าสูระบบ สมัครสมาชิก

จัดฟัน

ว่าด้วยเรื่อง “เครื่องมือจัดฟัน”

 

     หลายคนที่กำลังเตรียมตัวจะเป็นคนไข้จัดฟัน อาจจะยังไม่เคยหาข้อมูล หรือทราบมาก่อนว่า เครื่องมือจัดฟัน ที่คุณหมอฟันจะเอาไปติดบนฟัน หรือใส่เข้าไปในปากเรามันมีอะไรบ้าง ทำหน้าที่อะไร แล้วมันเหมาะกับเราไหม พอไปหาหมอฟันก็อ้าปากให้คุณหมอ แล้วบอกว่า หนูอยากจัดฟันค่ะ :) แต่รู้ไหมว่า การจัดฟันของคนไข้แต่ละคนไม่เหมือนกัน แต่ละคนมีการเรียงตัวของฟัน หรือแม้กระทั่งกรามต่างกัน  ทำให้มีเครื่องมือหลายแบบหลายชนิดที่นำมาใช้เพื่อรักษาอาการต่าง ๆ ซึ่งคุณหมอฟัน จะเป็นผู้พิจารณาและตัดสินใจให้ว่าคนไหนเหมาะกับเครื่องมือชนิดใด ก่อนจะเริ่มกระบวนการจัดระเบียบให้ฟันสวยงาม 

     เครื่องมือจัดฟัน อยากให้คนไข้จัดฟัน ทำความเข้าใจด้วย เพราะว่าเครื่องมือเหล่านี้ จะต้องอยู่ในปากเสมือนอวัยวะที่ 33 ไปอีกอย่างต่ำ ๆ ก็ 1 ปี หรือมากกว่า

โดยทั่วไป เครื่องมือจัดฟันอาจแบ่งออกเป็น 2 ประเภทกว้าง ๆ ได้แก่

  • แบบติดแน่น
  • แบบถอดได้ 

แบบติดแน่น

หมายถึงเครื่องมือจัดฟันจะติดแน่นบนซี่ฟัน คนไข้ไม่สามารถถอดออกมาด้วยตนเองได้ เครื่องมือนี้เรียกว่าแบรคเกต” (bracket)ตรงกลางจะมีช่อง (slot) แนวนอนอยู่ สำหรับใส่ลวดจัดฟันเข้าไป

แบรคเกตยังอาจแบ่งออกอีกเป็นแต่ละชนิดดังนี้ 

1. แบรคเกตที่เป็นโลหะ ทำจากโลหะผสมเป็นชนิดที่ทันตแพทย์จัดฟันใช้มากที่สุด
ลวดจัดฟันจะถูกอัดลงไปในช่อง slot และต้องใช้ยางจัดฟันที่เห็นว่ามีหลายสีสัน (elastic module, o-ring) เป็นตัวรัดให้ลวดอยู่ในแบรคเกต ลวดจัดฟันนี่เองที่เป็นตัวให้แรงกระทำต่อซี่ฟันแต่ละซี่ผ่านทางแบรคเกต เพื่อให้เกิดการเคลื่อนของฟันได้ 

 

 

(รูปจาก www.orthodontic-supplies.com

 

2. แบรคเกตโลหะที่ไม่ต้องอาศัยยางจัดฟันเป็นตัวยึดลวด
โดยในตัวแบรคเกตเองจะมีคลิปปิด-เปิดในตัว เพื่อเปิดให้เอาลวดออกหรือปิดเพื่อล็อกเส้นลวดเอาไว้ในแบรคเกต เราเรียกแบรคเกตและระบบจัดฟันชนิดนี้ว่า self-ligating bracket ในท้องตลาดมีหลายแบรนด์ สุดแล้วแต่ว่าทันตแพทย์จัดฟันท่านนั้นถนัดใช้งานแบรนด์ไหน แบรคเกตชนิดนี้มีต้นทุนการผลิตที่สูงมาก ค่ารักษาจัดฟันด้วยวิธีนี้ จึงแพงกว่าแบบแบรคเกตโลหะธรรมดา

 

 
Self-ligating bracket (รูปจาก www.orthodontic-supplies.com

 

3. แบรคเกตที่มีสีเหมือนฟัน
อาจทำจากพลาสติก หรือเซรามิค แต่ปัจจุบันเลิกใช้แบบพลาสติกไปแล้ว เพราะแตกหักง่ายไม่คงทนและติดสีและกลิ่นอาหารและเครื่องดื่มได้ง่าย ทำให้หมดความสวยงามไปในที่สุด ส่วนแบบที่ทำจากเซรามิกมีสีเลียนแบบสีฟันดีกว่า และมีความแข็งแรงมากกว่า ออกจะแข็งมากเกินไป จนทำให้ฟันคู่สบที่สบลงมาบนแบรคเกตสึกได้ รวมทั้งเวลาแกะแบรคเกตออกจากซี่ฟันต้องใช้ความระมัดระวังสูง เพราะจะมีผลต่อเคลือบฟันได้
เช่นเดียวกัน แบรคเกตชนิดเซรามิกสีเหมือนฟันนี้ มีต้นทุนการผลิตที่สูงกว่าแบรคเกตโลหะมาก ค่ารักษาจัดฟันด้วยวิธีนี้จึงมีราคาค่อนข้่างแพง

 

 
แบรคเกตสีเหมือนฟัน (รูปจาก http://markhamortho.blogspot.com)

 


4. แบรคเกตชนิดที่เอาไว้ติดซี่ฟันด้านใน เพื่อการจัดฟันแบบด้่านใน (Lingual Orthodontics)
เพื่อคนที่ไม่อยากให้คนอื่นเห็นว่ากำลังจัดฟันอยู่ เช่นในบางสาขาอาชีพที่การจัดฟันด้านนอกที่มองเห็นได้ชัด ถือเป็นข้อห้าม เป็นต้น การจัดฟันด้านในมีราคาแพงที่สุด เมื่อเทียบกับการจัดฟันด้วยเครื่องมือชนิดติดแน่นทุกประเภทข้างต้นที่กล่าวมา

 



Lingual Orthodontics (รูปจาก www.johnseddon.org.uk/Braces(2260869).htm)

 

 ข้อดีของเครื่องมือแบบติดแน่น คือ เคลื่อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะติดแน่นอยู่บนฟันจึงให้แรงเคลื่อนฟันตลอดเวลา และสามารถเคลื่อนฟันได้ทุกทิศทาง

ข้อเสียคือ กักเศษอาหารและคราบจุลินทรีย์ง่าย ต้องแปรงให้สะอาดอย่างทั่วถึง มิฉะนั้นอาจจะมีฟันผุและเหงือกอักเสบ-มีกลิ่นปาก

 

แบบถอดได้

หมายถึงเครื่องมือจัดฟันใด ๆ ที่ออกแบบมาเพื่อให้คนไข้ถอด-ใส่ได้ด้วยตนเอง มีข้อดีที่ทำความสะอาดทั้งเครื่องมือและทั้งซี่ฟันได้ง่าย แต่เครื่องมือจัดฟันแบบถอดได้นั้น มีความสามารถในการเคลื่อนฟันจำกัด ไม่สามารถเคลื่อนได้ทุกทิศทางเหมือนเครื่องมือแบบติดแน่น และต้องอาศัยความร่วมมือจากคนไข้สูงมาก กล่าวคือหากคนไข้ไม่ร่วมมือใส่เครื่องมือแล้ว ฟันก็จะไม่เกิดการเปลี่ยนแปลงอะไรเลย

เครื่องมือจัดฟันแบบถอดได้อาจแบ่งออกเป็นสามชนิด ได้แก่ 

  1. เครื่องมือแบบถอดได้ที่มีแรงเคลื่อนฟันโดยตรง 
           
    - เครื่องมือที่ใช้แรงเคลื่อนฟันจากลวดสปริง  ที่ทันตแพทย์จัดฟันดัดเอาไว้

 


(รูปจาก http://www.orthospecialistpc.com)



 - เครื่องมือชนิดที่เป็นพลาสติกใสครอบลงไปบนฟันทุกซี่  เพื่อดันฟันไปตามทิศทางที่กำหนด เคลื่อนฟันไปได้ไม่ไกลมาก แต่ช่วยให้มองไม่เห็นว่ากำลังจัดฟันอยู่ ชนิดที่สร้างขึ้นจากการจำลองการเคลื่อนฟันด้วยคอมพิวเตอร์จะมีราคาแพงมากเพราะต้องส่งแบบพิมพ์ฟันคนไข้ไปทำในห้องแล็บต่างประเทศ ส่วนชนิดที่สร้างขึ้นจากการปรับตำแหน่งฟันบนปูนหล่อแบบจำลองฟันของคนไข้จะมีราคาถูกกว่า

 


 
(รูปจาก http://www.eastbrookedental.com/orthodontics-15.html
 
 

  1. เครื่องมือแบบถอดได้ที่ไม่ได้มีแรงเคลื่อนฟันโดยตรง แต่เอื้ออำนวยให้มีการเคลื่อนฟันจากแรงของกล้ามเนื้อรอบ ๆ ฟันของคนไข้เอง หรือช่วยปรับเปลี่ยนการเจริญเติบโตของขากรรไกรในคนไข้ที่ร่างกายยังมีการเจริญเติบโตอยู่

  2. เครื่องมือแบบถอดได้ที่ช่วยคงสภาพฟัน หรือที่เรียกว่า รีเทนเนอร์ ไม่มีแรงเคลื่อนฟันเลย ทำหน้าที่เพียงพยุงซี่ฟันเอาไว้ให้คงอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องหลังจัดฟันเสร็จ



(รูปจาก http://angryfacemusic.com/p_catalogue_ortho.php

—————

ข้อมูลประกอบ
- ข้อมูลบาส่วนจาก หนังสือรอบรู้เรื่องจัดฟัน จัดทำโดย สมาคมทันตแพทย์จัดฟันแห่งประเทศไทย

- http://www.johnseddon.org.uk/Braces(2260869).htm 
http://angryfacemusic.com/p_catalogue_ortho.php
http://www.eastbrookedental.com/orthodontics-15.html
http://markhamortho.blogspot.com/2010/07/ask-your-markham-orthodontist-what-do.html

 

 
 

  Copy Right © Prince of Smile Dental Clinic
  All rights reserved.

  คลินิกทันตกรรม Prince of Smile
  เปิดทุกวัน 9.00-20.00 น.
  สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายได้ที่เบอร์ 0-2884-7955 , 085-682-7955                           
  คลินิก ตั้งอยู่ติดกับห้างเซ็นทรัลปิ่นเกล้า   







     

บริการทันตกรรมและค่ารักษา  |  โปรโมชั่น  |  จัดฟัน  |  ทำเนียบทันตแพทย์   
สาระน่ารู้  |  กระดานสนทนา  |  คำถามที่พบบ่อย